خیلی از ما مغز رو مسئول مراقبت از سلامتی ذهن و روان میدونیم، اما خوبه بدونین که شکم تون نقش مهمی در این موضوع داره! تحقیقای علمی نشون دادن شکم مون و یعنی چیزی که می خوریم با سلامتی ذهن و روان و مشکلاتی مثل اضطراب و افسردگی رابطه داره. رابطه شکم و مغز یکی از اصول اساسی پزشکی و روانشناسیه و موضوع تازه ای نیس، ولی این نکته در بیشتر مواقع به فراموشی سپرده می شه. جالبه بدونین دلایل علمی با ارزشی هست مبنی بر اینکه مشکلات روده ای در بروز بعضی مریضیای عصبی مؤثره. بخاطر این در این مقاله درباره اینکه پروبیوتیک چیه و چه امتیازایی داره، می خونین.

پس روشنه که چیزی که به خورد شکم تون میدید اهمیت بسیاری داره و بی راه نیس که بگیم آدم ۲ مغز داره، یکی درون جمجمه اش و دیگری درون شکمش و هر یک به خوراک خاصی احتیاج دارن. از مواد غذایی ای که آثار اون بر ذهن و مغز در تحقیقای علمی مختلفی بررسی و اثبات شده، پروبیوتیکا هستن. پروبیوتیکا از مؤثرترین مواد در سلامتی دستگاه گوارش و اندامای شکمی هستن.

منظور از مواد پروبیوتیک چیه؟

پروبیوتیک چیه و چه امتیاز هایی داره؟ آموزشی

پروبیوتیکا باکتریا و مخمرهایی هستن که واسه سلامتی بدن به ویژه واسه سیستم گوارش مفیدند. معمولا باکتری ما رو یاد مریضی میندازه، اما بدن ما پر از باکتریه، هم باکتریای خوب و هم باکتریای بد. پروبیوتیکا در دسته خوبا هستن چون واسه سلامتی اندام شکمی بسیار مفیدند.

پروبیوتیکا در بدن ما به طور طبیعی پیدا می شن. بعضی غذاها و مکملا هم دارای مواد پروبیوتیک هستن. با این حال تا پیش از نیمه ی ده ۹۰ میلادی مردم کمتر به دنبال شناخت پروبیوتیکا و فواید اون بودن.

امروز، پزشکان پروبیوتیکا رو واسه رفع مشکلات گوارشی پیشنهاد می کنن و به خاطر این معروفیت نویافته شون، اونا رو در همه جور خوراکی از ماست گرفته تا شکلات پیدا می کنین.

شکلای مختلف پروبیوتیکا

پروبیوتیک چیه و چه امتیاز هایی داره؟ آموزشی

پروبیوتیکا شامل باکتریای مختلفی با امتیازای زیاد هستن، اما دو گونه اصلی پروبیوتیکا، لاکتوباسیلوس (Lactobacillus) و بیفیدوباکتریوم (Bifidobacterium) هستن. بهتره از دکتر تون بپرسید کدوم نوع واسه شما مفیدتره.

لاکتوباسیلوس که شناخته شده ترین نوع پروبیوتیک هاس، در ماست و دیگر غذاهای تخمیریافته هست. زیرگونهای مختلف اون در درمان اسهال تاثیردارن و واسه افرادی که قادر به هضم لاکتوز موجود در شیر نیستن، مفید هستن.

بیفیدوباکتریوم که در انوع اجناس لبنی پیدا می شه واسه کاهش مشکلات سندرم روده تحریک پذیر (IBS) و بعضی مشکلات دیگر مفیده.

پروبیوتیکا چه جوری عمل میکنن؟

تحقیقای زیادی واسه کشف چگونگی کارکرد پروبیوتیکا انجام شده. پروبیوتیکا از راه های جورواجور به شما سود می رسانند، مثلا اگه باکتریای خوب بدن تون رو از دست بدین (مثلا به خاطر مصرف آنتی بیوتیک)، پروبیوتیکا جانشین خوبی هستن.

پروبیوتیکا تعادل رو بین باکتریای «خوب» و «بد» برقرار می کنن تا بدن تون خوب و آنطور که باید، به فعالیت هاش ادامه بده. پروبیوتیکا غذا رو به حرکت در طول روده مجبور می کنن. تحقیقای بسیاری درباره میزان تأثیرگذاری شکلای مختلف پروبیوتیک بر بهتر شدن مشکلات مختلف در جریانه. بعضی از مریضیا و اختلالاتی که پروبیوتیک در درمان اونا مؤثره عبارتند از:

  • سندرم روده ی تحریک پذیر
  • مریضی التهابی روده (IDB)
  • اسهال عفونی (به دلیل ویروس، باکتری یا انگل)
  • اسهال به دلیل مصرف آنتی بیوتیکا

تحقیقای دیگری آثار سودمند پروبیوتیکا رو بر مشکلات مربوط به دیگر انداما مثل مشکلات پوستی، اندامای دفع ادرار در زنان، حساسیت، سرماخوردگی و سلامت دهن نشون دادن.

روش مصرف مکملا

پروبیوتیک چیه و چه امتیاز هایی داره؟ آموزشی

از نظر سازمان غذا و داروی آمریکا پروبیوتیکا غذا هستن و نه دارو. پس شرکتای دارویی تولیدکننده ی مکملای پروبیوتیک اجباری به اثبات سلامتی و تاثیرگذاری اونا ندارن. بهتره واسه انتخاب محصول و مقدار مصرف مناسب با دکتر مشورت کنین.

کلا مصرف پروبیوتیکا واسه بیشتر افراد مفید و بدون عارضهه، اما افرادی که دچار مشکلات سیستم ایمنی یا مریضیای جدی دیگر هستن نباید اونا رو مصرف کنن. پس پیش از مصرف با دکتر تون صحبت کنین. بعضی افراد ممکنه در چند روز ساده مصرف دچار مشکلات کمی مثل دل درد، اسهال، باد روده و نفخ شن. پروبیوتیکا ممکنه باعث فعال شدن بعضی حساسیتا شن؛ اگه دچار این مشکلات شدید، مصرف رو قطع و به دکتر مراجعه کنین.

اثر پروبیوتیکا بر مغز

پروبیوتیک چیه و چه امتیاز هایی داره؟ آموزشی

نتایج پژوهشی که در دانشگاه UCLA روی زنان ۱۸ تا ۵۵ ساله انجام شد، نشون داد در زنانی که به فکر دریافت اثرات مثبت بر اندامای گوارشی، به مدت ۱ ماه و روزی ۲ بار ماست شامل مواد پروبیوتیک مصرف کرده بودن، فعالیت دو ناحیه شناختی و محرک در مغز که مسئولیت شناخت احساسات و احساسات و کنترل اونا رو به عهده دارن، بیشتر شده. این تحقیق نشون داد اتصال ماده خاکستری دور راه (periaqueductal grey) با قسمتی از قشر مغز که مربوط به شناخت و ادراکه، زیاد شده.

از اونجا که در این تحقیق از ماستای صنعتی استفاده شده بود که معمولا شامل شکلای مختلف طعم دهندها و رنگای مصنوعی و شکر هستن و یعنی خیلی سالم نیستن، رسیدن به اینجور نتایجی بسیار مهمه. فراموش نکنین ماستای صنعتی معمولا شامل مقادیر بسیار کم پروبیوتیکا هستن مگه کالاهایی که پروبیوتیکا به طور ویژه به اونا اضافه شده باشن و با عنوان ماست یا محصول پروبیوتیک عرضه شن. اگه می خواید افسردگی تون رو با رژیم غذایی درمان کنین، شاید بهتر باشه خودتون از شیر تازه ماست بگیرین!

اثر پروبیوتیکا بر حالات روحی و سلامتی روان

پروبیوتیک چیه و چه امتیاز هایی داره؟ آموزشی

پیرو گفته های دکتر کریستن تیلیش (Kirsten Tillisch) نویسنده ی تحقیق نامبرده، ما بارها از افراد مختلفی شنیده ایم که هیچ وقت احساس افسردگی یا اضطراب نداشتن تا اینکه دچار مشکلات شکمی شدن. این تحقیق نشون داد که رابطه شکم با مغز، یک رابطه دوسویهه. تحقیقای قبلی ثابت کردن که چیزی که می خوریم بر ترکیب باکتریای اندامای شکمی اثر می ذاره. ترکیب باکتریایی حاصل از رژیم غذاییِ پر از سبزیجات و فیبر، با ترکیب حاصل از رژیم عادی پرکربوهیدرات و پر از روغنای فرآوری شده بسیار متفاوته.

این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   مراقبت از پوست در پاییز با ۱۰ پیشنهاد ای که لازمه رعایت کنین 

تحقیقات نشون دادن که ترکیب باکتریای شکمی نه تنها بر سلامت جسمی اثر می ذاره بلکه بر کارکرد مغز و سلامتی روانی هم اثر زیادی داره. بر مبنای تحقیقای قبلی، بعضی از شکلای مختلف پروبیوتیکا اضطراب رو کاهش میدن. برابر با گزارش مجله اعصابِ گوارش و جنبایی (Journal of Neurogastroenterology and Motility)، یه جور از بیفیدوباکتریوم، یکی از شکلای مختلف پروبیوتیکا، رفتارهای اضطراب گونه رو در موشای گرفتار به ورم روده تخفیف داده. تحقیق دیگری اثر دهن باز کن دسته ای از باکتری لاکتوباسیلوس رو بر میزان گابا (GABA) نشون داده. گابا یکی از مهمترین واسطهای عصبی و مهارکننده ی انتقال دهندهای عصبیه که در خیلی از فرآیندهای فیزیولوژیک و روان شناختی نقش کلی ای داره. این باکتری سطح هورمون استرس زای کروتیکوسترون (corticosterone) رو کم می کنه و پس باعث کاهش رفتارهای به دلیل اضطراب و افسردگی می شه. به احتمال زیاد دیگر گونه های لاکتوباسیلوس هم، اینجور آثاری به جا می ذارن.

همه اعصاب بدن ما در مغز قرار ندارن، اندامای شکمی ما هم پر از یاختهای عصبی جورواجور هستن، مثل اعصابِ تولیدکننده ی سروتونین. بیشترین مقدار سروتونین که در کنترل رفتار، افسردگی و خشونت نقش مهمی داره، در رودها پیدا می شه و نه در مغز!

حساسیت ترکیب باکتریایی بدن نسبت به غذایی که می خوریم

پروبیوتیک چیه و چه امتیاز هایی داره؟ آموزشی

غذاهای فرآوری شده باکتریای مفید رو از بین برده و باکتریای بد رو افزایش می کنن. پس بهتره این غذاها رو از رژیم غذایی تون حذف کنین. غذاهای فرآوری شده به روشای مختلف به شما ضرر می رسانند. اول اینکه این غذاها پر از قند هستن در حالی که طبق دلایل علمی حذف قند یکی از مهم ترین روشای درمان و/یا جلوگیری از افسردگیه. قند نه تنها باکتریای مفید رو از بین می بره بلکه باعث نا آرومی کلیه ی اعضای بدن مثل مغز می شه.

بیشتر این خوراکیا شامل شیرین کنندهای مصنوعی و دیگر افزودنیای صنعتی هستن که واسه سلامت مغز مضرند. نتایج ساده ی پژوهشی که در آکادمی اعصاب آمریکا ارائه شد نشون می ده مصرف نوشیدنیای شیرین، احتمال دچار شدن به افسردگی رو افزایش می ده. ، غذاهای فرآوری شده معمولا شامل غلات تصفیه شده هستن که در بدن به سرعت به قند تبدیل می شن. از طرف دیگه، خوراکیای فرآوری شده بیشتر شامل ترکیبات غذایی تراریخته (GE) هستن که مضر بودن اونا واسه باکتریای مفید اثبات شده. مصرف پیوسته ی آنتی بیوتیک، آب فلورایددار یا کلردار، صابونای ضدباکتری و گوشت حیواناتی که به روشای عادی و با خوراندن آنتی بیوتیک پرورش یافته ان، موجب از بین رفتن باکتریای مفید می شه.

چیجوری ترکیب باکتریایی بدن رو تقویت کنیم؟

پروبیوتیک چیه و چه امتیاز هایی داره؟ آموزشی

تحقیقات نشون دادن که باکتریای شکمی ممکنه نقش مهمی در سلامتی مغز و پیشرفت یا بهبود مشکلات رفتاری و احساسی، از افسردگی گرفته تا اوتیسم یا مریضیای روانی جدی تر مثل شیزوفرنی داشته باشن و ترکیب باکتریایی متعادل عامل موثر مهمی در وضعیت روانی و رفتاری شماس. در عین حال بیشتر از ۸۰ درصد سیستم ایمنی آدم در شکم و اندام گوارشی قرار داره، پس تقویت شکم با پرورش باکتریای مفید در اون یک راه مؤثر واسه جلوگیری از هر نوع مریضی، چه جسمی چه ذهنیه. پس واسه بهره بردن از ترکیب باکتریایی متعادل، در قدم اول مواد غذایی ای رو که در قسمت قبل نام برده شد از رژیم تون حذف کنین. بعد اقدامات زیر رو در پیش بگیرین:

میزان قند مصرفی تون رو خیلی کم کنین. واسه چندمین بار این مسئله رو تکرار می کنم، چون می خوام اهمیت این موضوع رو درک کنین. مهم نیس رژیم تون پر از خوراکیای تخمیریافته یا مواد پروبیوتیک باشه، اگه میزان مصرف قند رو کاهش ندین، روند تخریب باکتریای مفید ادامه داره. درست مثل اینکه هنگام رانندگی با هم پدال گاز و ترمز رو فشار بدین.

غذاهای تخمیریافته و غیرپاستوریزه استفاده کنین. خوراکیای تخمیریافته مؤثرترین مواد واسه سلامتی سیستم گوارش هستن، به شرطی که به روش سنتی تهیه شده و غیرپاستوریزه باشن! از بین غذاهای تخمیریافته میشه به مواردی مثل سبزیجات تخمیری (مثل خیارشور، شکلای مختلف ترشی و…)، لاسی (Lassi) (نوشیدنی هندی که از ماست تهیه می شه)، شیر تخمیرشده مثل کفیر و ناتو (Natto) (سویای تخمیرشده) اشاره کرد. بیشتر سبزیجاتی که به روش سنتی و خونگی تخمیر می شن نه تنها منبع خوب مواد پروبیوتیک و شامل میلیونا باکتری مفیدند، بلکه شامل مقادیر بالای ویتامین K2 هم هستن. غذاهای سنتی مثل ماست تهیه شده از شیر غیرپاستوریزه، کفیر، بعضی شکلای مختلف پنیر و سبزیجات تخمیری منابع خوبی واسه جذب باکتریای مفید هستن. پس پیشنهاد می کنم واسه تقویت همیشگی باکتریای خوب در بدن تون، غذاهای سنتی یا خوراکیای تخمیریافته جزئی از رژیم غذایی هر روزه تون باشه.

مکملای پروبیوتیک استفاده کنین. بهتره کمتر از مکملای دارویی استفاده و سعی کنین مواد پروبیوتیک رو با استفاده از خوراکیا تأمین کنین، اما اگه به اندازه کافی غذاهای تخمیریافته نمی خورید، در این موردِ استثنا، مکملای دارویی استفاده کنین. اگه رژیم غذایی مناسبی ندارین، بدونین که مکملای پروبیوتیک نقش کلی ای در حفظ سلامتی دستگاه گوارش تون دارن.

منبع : webmd.com articles.mercola.com

 


دسته‌ها: آموزشی