نحوه فیلترینگ در ایران یکی از موضوعاتیه که در فضای ژورنالیستی کشور همیشه مورد توجه رسانه ­ها بوده. این بحث همیشه موافقان و مخالفان جدی و سر­سختی داشته­ است که در فرصت ­های مختلفی به بحث و جنگ دور و بر این موضوع پرداخته ­ان. اما مسئله ­ای که در مورد داستان فیلترینگ سایت­ ها سوای وجود و فلسفه­ ی اون، کمتر مورد توجه و بررسی قرار گرفته ، چگونگی رخ دادن این اتفاق از نگاه سازوکار اجرایی و حقوقی­ است. این­که بدونیم فرایندی که باعث فیلترینگ یک سایت می ­شه، چیجوری فرایندی ا­ست و چه مراحلی رو طی می کنه؟ چه شخص یا اشخاصی مسئول بررسی و ارسال دستور راجبه فیلتر کردن سایت ­ها هستن؟ چه کسائی می ­توانند خواسته فیلتر شدن یک سایت رو بدن؟ در صورتی که با محتوایی در سایتی برخورد کردیم که به هر دلیلی مثل کلاهبرداری، سوءِاستفاده از نام و نشون کسب وکار شما و… با قوانینِ شرع یا اخلاق در اختلاف بود، چه اقدامی می­ توانیم بکنیم؟

کدوم نهاد مسئول فیلترینگه؟

طبق ماده­ ی ۲۱ قانون رسیدگی به جرایم الکترونیکی و رایانه­ ای:

ارائه دهندگان خدماتِ دسترسی موظفند طبق قوانین فنی و فهرستِ مقرر از طرف کمیته ی تعیینِ مصادیقِ موضوع ماده زیر، محتوای مجرمانه مثل محتوای به دلیل جرایم رایانه ای و محتوایی که واسه ارتکاب جرایم رایانه ای به کار میره رو پالایش کنن. در صورتی که عمدا از پالایش محتوای مجرمانه پرهیز کنن، منحل می شن و اگه از روی بی احتیاطی و بی مبالاتی زمینه دسترسی به محتوای غیرقانونی رو جفت و جور بیارن، در مرتبه اول به جزای نقدی از بیست تا یکصد میلیون ریال و در مرتبه دوم به جزای نقدی از یکصد میلیون تا یک میلیارد ریال و در مرتبه سوم به یک تا سه سال تعطیلی موقت محکوم می شن.

همون­ طور که مشاهده می شه تعیینِ مصادیقِ محتوای مجرمانه، برابر قانونِ تخصصیِ این بحث، یعنی قانون رسیدگی به جرایم الکترونیکی و رایانه ­ای، برعهده ی کارگروهِ موسوم به «کارگروه تعیین مصادیق محتوای مجرمانه» است.

اعضای کارگروه تعیین مصادیق محتوای مجرمانه چه کسائی هستن؟

این کارگروه طبق ماده ۲۲ قانون جرایم رایانه ای تشکیل و مسئولیت نظارت بر فضای مجازی و پالایش تارنماهای شامل محتوای مجرمانه و رسیدگی به شکایات مردمی رو به عهده داره.

اعضای این کارگروه عبارتند از:

  1. دادستان کل کشور (رئیس کارگروه)؛
  2. وزیر یا نماینده ی وزیر اطلاعات؛
  3. وزیر یا نماینده ی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی؛
  4. وزیر یا نماینده ی وزیر دادگستری؛
  5. وزیر یا نماینده ی وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات؛
  6. وزیر یا نماینده ی وزیر علوم تحقیقات و فناوری؛
  7. وزیر یا نماینده ی وزیر آموزش و پرورش؛
  8. فرمانده ی نیروی انتظامی؛
  9. یک نفر خبره در فناوری اطلاعات و ارتباطات به انتخاب کمیسیون صنایع و معادن مجلس شورای اسلامی؛
  10. یک نفر از نمایندگان عضو کمیسیون قضائی و حقوقی مجلس به انتخاب این کمیسیون به تائید مجلس شورای اسلامی؛
  11. رئیس سازمان اسلامی؛
  12. رئیس سازمان صدا و سیما؛

نحوه فیلترینگ

اقدام به فیلترینگ از طرف کارگروه به سه روش شکل میگیره: گزارشات مردمی، واحدهای رصد فضای مجازی و رباتای هوشمند.

مراحل فیلترینگ در ایران

نحوه فیلترینگ در ایران چیجوریه؟  آموزشی

اگه اقدام به فیلترینگ به دنبال ثبت گزارشات باشه، در صورت ثبت بودن سایت مورد نظر در «سامانه ستاد ساماندهی پایگاه های اینترنتی وزارت ارشاد»، اول به شکل کتبی به مدیر سایت اخطار داده و در صورت نبود ترتیب اثر در مهلتی کوتاه، اقدام به فیلتر کردن سایت می شه. اما در صورتی که سایتی دارای محتوایی از پایه مجرمانه باشه یا دستور مقامات قضایی واسه فیلترینگ صادر شده باشه، سایت بدون اخطار و مستقیما، فیلتر میشه .

این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   به چه دلیل مردها بیشتر زودتر از زنان می میرن؟ 

صلاحیت کارگروه

یکی از سوالاتی که ممکنه در این بین پیش بیاد اینه که اگه محتوای مجرمانه­ ای محل دعوا بین دو شخصِ خصوصی باشه کارگروه صلاحیت رسیدگی داره یا نه؟

طبق اصل ۳۵ قانون اساسی، حکم به مجازات و اجرای اون باید تنها از راه دادگاه صالح و به موجب قانون باشه. از طرفی طبق تبصره ۲ ماده ۲۲ قانون جرایم رایانه ای، پالایش محتوای مجرمانه ی موضوعِ شکایت خصوصی، فقط با دستور مقام قضایی رسیدگی کننده به پرونده انجام میشه و کارگروه تعیین مصادیق محتوای مجرمانه مجاز به رسیدگی به دعاوی خصوصی افراد نیس. پس افراد در این جور موارد می تونن از راه دادگاها و دادسراهای سراسر کشور یا به طور خاص از راه دادسرای ویژه ی جرایم رایانه ای اقدام کنه.

مصادیق محتوای مجرمانه

مصادیق محتوای مجرمانه فهرست بسیار بلندبالا و گسترده­ ای رو شامل می ­شه که هر کدوم در قوانین مختلف به شکل پراکنده اشاره شده اما اشاره اون در این یادداشت لازم به نظر نمی­ رسد. پس به اشاره سرفصل ­های این مصادیق بسنده می کنیم و جزئیات رو به جست وجوی مخاطبان محول می ­کنیم:

  1. محتوا علیه عفت و اخلاق عمومی: جرایمی مثل گسترش ی فحشا و منکر، استفاده ی ابزاری از زنان، راه اندازی سایت­ های همسریابی بدون مجوز، آسون کردن، تحریک، تشویق، تشویق، تهدید یا به طمع انداختن افراد به رسیدن به محتویات مستهجن و بی ارزش و مواردی مثل این­ها.
  2. محتوا علیه مقدسات اسلامی مثل توهین به دین روشن کننده اسلام و مقدسات اون، توهین به هر یک از انبیا یا معصومین (علیهم السلام) و چیزای دیگه ای به جز اینا.
  3. محتوا علیه امنیت و آسایش عمومی مثل تشکیل جمعیت، دسته، گروه در فضای مجازی (سایبر) با هدف برهم زدن امنیت کشور، تهدید به بمب گذاری، تحریک یا تحریک مردم به جنگ یا کشتار همدیگه، پخش اسرار پنهونی نیروهای مسلح و نظایر اینا.
  4. محتوا علیه مقامات و نهادهای دولتی و عمومی مثل توهین و هجو نسبت به نهادها و شخصیت­ های حکومتی، افترا و نشر اکاذیب نسبت به مقامات و نهادها و چیزای دیگه ای به جز اینا.
  5. نحوه فیلترینگ در ایران چیجوریه؟  آموزشی

  6. محتوایی که واسه ارتکاب جرایم رایانه ای به کار میره مثل پخش یا پخش و در دسترس قرار دادن یا معامله داده ها یا نرم ­افزارهایی که فقط واسه ارتکاب جرایم رایانه ای به کار میره و جعل پایگاه های اینترنتی بانکا، سازمانا و نهادهای دولتی و عمومی.
  7. محتوایی که تحریک، تشویق، یا دعوت به ارتکاب جرم می کنه مثل تبلیغ و گسترش مصرف مواد مخدر، مواد روان گردان و سیگار.
  8. محتوای مجرمانه مربوط به امور سمعی و چشمی و مالکیت الهی مثل عرضه تجاری آثار سمعی و چشمی بدون مجوز وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و تشویق و تشویق به نقض حقوق مالکیت الهی.
  9. محتوای مجرمانه مربوط به انتخابات ریاست جمهوری، مجلس شورای اسلامی و مجلس خبرگان رهبری مثل درج محتوای تبلیغاتی نامزدهای انتخاباتی خارج از مدت زمان مقرر شده واسه فعالیت انتخاباتی و مواردی مثل اون.

تهیه شده در: chetor.com


۱

دسته‌ها: آموزشی