ملاسما یه جور مشکل پوستی رایجه که در اون لکهایی به رنگ قهوه ای مایل به قرمز یا آبی– خاکستری، در صورت ظاهر می شه. این لکها معمولا روی گونه ها، پشت لب، پیشانی و چانه ی زنان ۲۰ تا ۵۰ ساله (در سنای باروری) دیده می شن. ملاسما در زنان باردار، به ویژه زنان نژاد لاتین و آسیایی، زنان دارای پوست سبزه و تیره تر مثل نژادهای اسپانیایی، آسیایی و خاورمیانه شایع تره. این مشکل در مردها نادره. به نظر می رسه ملاسما از طرفی با عوامل خارجی مثل قرارگرفتن در برابر نور خورشید و مصرف داروهای هورمونی، به ویژه قرصای پیشگیری از بارداری، رابطه داشته باشه و از طرف دیگه، تحت اثر عوامل داخلی مثل تغییرات هورمونی در زمان بارداری ایجاد شه. خیلی از افراد گرفتار به این مریضی روزانه یا به تناوب درمعرض نور خورشید قرار دارن. واسه آشنایی با دلایل، نشونه ها و روشای درمان ملاسما با چه جوری همراه باشین.

دلایل اصلی ملاسما

دلیل اصلی ملاسما هنوز شناخته نشده. کارشناسان بر این باورند که لکهای تیره در ملاسما با چند دلیل تحریک می شن: مثل ی میشه به بارداری، قرصای پیشگیری از بارداری، درمان جایگزینی هورمون (HRT و پروژسترون)، سابقه خانوادگی دچار شدن به این مریضی، نژاد و داروهای ضدتشنج اشاره کرد. با این حال، مهم ترین عامل شناخته شده ی ملاسما، قرارگرفتن درمعرض نور خورشیده. تحقیقات بالینی نشون دادن که افراد معمولا در ماه های تابستون که نور خورشید شدیدتره، بیشتر درمعرض خطر دچار شدن به این مریضی قرار دارن.

ملاسما چیه؛ علل ایجاد و درمان این مریضی " آموزشی

ملاسمایی که در زمان بارداری رخ می ده به نام «چلواسما» یا «ماسک بارداری» هم نامیده می شه. زنان در سه ماه دوم و سوم بارداری با افزایش میزان استروژن، پروژسترون و هورمون محرک ملانوسیت (ملانوسیتا سلولای تولیدکننده ی رنگدانه در پوست هستن) روبه رو می شن. با این حال، به نظر می رسه چیزی که با ملاسمای بارداری رابطه داره افزایش سطح پروژسترونه و استروژن و هورمون محرک ملانوسیت (MSH) در اون دخالت زیادی ندارن. تحقیقات نشون دادن زنانی که پس از یائسگی تحت درمان جایگزینی هورمون، هورمون پروژسترون دریافت می کنن، بیشتر از زنانی که هورمون استروژن دریافت می کنن، درمعرض دچار شدن به ملاسما قرار می گیرن. علاوه برآن، اجناس یا درمانایی که پوست رو تحریک می کنن، ممکنه با افزایش تولید ملانین، ایجاد علائم ملاسما رو سرعت دادن کنن.

افرادی که آمادگی ژنتیکی یا سابقه خانوادگی دچار شدن به ملاسما دارن، بیشتر از بقیه باید از پوست شون مراقبت کنن. روشای پیشگیری مهم واسه این افراد شامل پرهیز از قرارگرفتن در برابر نور خورشید و استفاده از کرم ضدآفتاب بیشتر واسه جلوگیری از تحریک تولید رنگدانهه. این افراد باید شرایط شون رو واسه دکتر توضیح دهند و از مصرف قرصای پیشگیری از بارداری و درمان جایگزینی هورمون در صورت امکان پرهیز کنن.

ملاسما بیشتر در کدوم بخشای بدن دیده می شه؟

ملاسما در درجه اول با تغییر رنگ یا «هایپرپیگمانتاسیون» (تولید بیش ازحد رنگدانه) روی پوست صورت مشخص می شه. در ملاسما سه نوع الگو هست: مرکز صورت، «مالار» (روی دسته ای) و «مندیبولار» (روی فک).

الگوی مرکز صورت شایع ترین شکل این بیماریه و نواحی پیشانی، گونه ها، پشت لب، بینی و چانه رو شامل میشه. الگوی «مالار» به روی گونه ها و «مندیبولار» به فک اختصاص داره. ظاهرشدن این لکا در دو طرف گردن و نواحی دیگر بدن مثل ساق دست دستا نادره.

شکلای مختلف ملاسما

ملاسما چیه؛ علل ایجاد و درمان این مریضی " آموزشی

ملاسما از نظر الگوی رنگدانه به چار دسته تقسیم می شه: «اپیدرمال» (روی پوست)، «درمال» (زیر پوستی)، مخلوط و نوع چهارم که هنوز نامی واسه اون درنظر گرفته نشده و در افراد با پوست بسیار تیره مشاهده شده. در نوع «اپیدرمال»، روی سطح پوست ملانین بیش ازحد هست. در نوع درمال، «ملانوفاژها» (سلولایی که ملانین رو مصرف می کنن) در لایه زیر سطح پوست مشاهده می شن. نوع مخلوط ملاسما شامل ترکیبی از نوع اول و دومه و در نوع چهارم ملانوسیتای زیاد در افراد با پوست بسیار تیره هست.

کارشناسان چیجوری ملاسما رو تشخیص میدن؟

ملاسما چیه؛ علل ایجاد و درمان این مریضی " آموزشی

ملاسما خیلی راحت با نشونه های ظاهری مثل لکای قهوه ای روی پوست تشخیص داده می شه. معاینه ی دقیق تر به وسیله تاباندن نور سیاه یا نور لامپِ وود (۳۴۰-۴۰۰ نانومتر) انجام می شه، اما لازم نیس. در خیلی از افراد، ملاسمای نوع مخلوط تشخیص داده می شه که نشونه اون تغییر رنگ به دلیل رنگدانه در لایه های زیرین پوست و روی سطح پوسته. معمولا نمونه ورداری از پوست واسه اطمینان از اینکه ملاسما، دلیل «هایپرپیگمانتاسیون» پوست هست یا نه، خیلی کم اتفاق میفته.

روشای درمان

معمولا واسه درمان ملاسما از کرمای «هیدروکینون» ۲% مثل داروهای ضدلک بدون نسخه و داروهای ضدقارچ و حتی «هیدروکینون» ۴% استفاده می شه. بعضی از ضدآفتابای شامل «هیدروکینون» ۴% هم بسیار مفید هستن. البته بهتره اجناس با غلظت «هیدروکینون» بالاتر از ۲% با تجویز دکتر مصرف شن. تحقیقات بالینی نشون می ده کرمای شامل «هیدروکینون» ۲% نسبت به غلظتای بالاتر اون ضرر کمتری دارن. این کرما معمولا دوبار در روز باید روی لکهای قهوه ای اعمال شن. علاوه برآن هر روز صبح باید از ضدآفتاب روی کرم «هیدروکینون» استفاده شه. تموم شکلای مختلف ملاسما قابل درمان هستن؛ اما به طورکلی نوع اپیدرمال اون به دلیل اینکه رنگدانها به سطح پوست نزدیکتر هستن، بهتر از شکلای مختلف دیگر به درمان جواب می ده.

ممکنه در بعضی موارد، ملاسما بدون درمان و خودبه خود برطرف شه. بعضی از شکلای مختلف ملاسما با مصرف ضدآفتاب و پرهیز از قرارگرفتن درمعرض نور خورشید بهتر می شن. واسه بعضی افراد، ممکنه این مریضی پس از تولد نوزاد یا پس از قطع مصرف قرصای پیشگیری از بارداری و توقف هورمون درمانی خودبه خود رفع شه.

بعضی وقتا دکتر واسه درمان ملاسما ممکنه ترکیبی از کرما با «هیدروکینون»، عامل فنولی کم کننده ی تولید رنگدانه، «اسید آزلائیک»، «اسید رتینوئیک» (ترتینوئین)، روشن کننده ی غیرفنولی یا «اسید کوجیک» رو تجویز کنه. واسه روشن کردن پوست در موارد شدید ملاسما، کرمای با غلظت بالاتر «هیدروکینون» یا ترکیبی از «هیدروکینون» با اجزای دیگر مثل «ترتینوئین»، «کورتیکواستروئیدها» یا «اسید گلیکولیک» ممکنه، مؤثر باشه. این موارد می تونن به توضیح زیر باشن:

  • اسید آزلائیک ۱۵% تا ۲۰% (آزلکس)
  • اسید رتینوئیک ۰۲۵/۰% تا ۱/۰% (ترتینوئین)
  • تازاروتن ۵/۰% تا ۱/۰% (کرم یا ژل تازوراک)
  • آداپالن ۱/۰% تا ۳/۰% (ژل دیفرین)
  • اسید کوجیک
  • لوسیون اسیدلاکتیک ۱۲%
  • کرمای اسیدگلیکولیک ۱۰% تا ۲۰%
  • پیلای اسیدگلیکولیک ۱۰% تا ۷۰%

مشکلات جانبی درمان ملاسما

سوزش موضعی پوست یکی از مشکلات جانبی احتمالی درمان ملاسماه. افرادی که در دوره های دراز مدت (چند ماه تا چند سال) از غلظتای بالای «هیدروکینون» واسه درمان استفاده می کنن، درمعرض خطر آسیب ی جانبی به نام «اکرونوزیس بیرونی» قرار می گیرن. در این مریضی، پوست با هم با استفاده از ماده روشن کننده تیره تر می شه. «اکرونوزیس» به دلیل «هیدروکینون» یک تغییر رنگ دائمی در پوسته که به نظر می رسه، نتیجه مصرف «هیدروکینون» با غلظت بالاتر از ۴% باشه. این شرایط در آمریکا تقریبا غیرمعموله و بیشتر در مناطقی مثل آفریقا که ممکنه از غلظتای بالاتر «هیدروکینون» مثل ۱۰% تا ۲۰% در درمان ملاسما استفاده می شه، رخ بده. صرف نظر از مشکلات جانبی احتمالی درمان با «هیدروکینون»، هنوز در سراسر جهان از این ماده محبوب واسه درمان ملاسما استفاده می شه. با این حال، با مشاهده ی اولین نشونه های «اکرونوزیس» استفاده از «هیدروکینون» باید متوقف شه.

این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   مراقبت از پوست در پاییز با ۱۰ پیشنهاد ای که لازمه رعایت کنین 

درمان ملاسما به وسیله دکتر

ملاسما چیه؛ علل ایجاد و درمان این مریضی " آموزشی

دکتر می تونه از پیلینگای شیمیایی واسه شکلای مختلف مختلف پوست استفاده کنه. نوع این لایه بردارها باید متناسب با پوست هر فرد و حتما به وسیله دکتر انتخاب شه. در درمان ملاسما «اسید گلیکولیک» ۳۰% تا ۷۰% عادی تره. ترکیبی از «اسید گلیکولیک» ۱۰% و «هیدروکینون» ۲% هم می تونه واسه درمان ملاسما استفاده شه.

روش دیگر، «میکرودرم ابریژن» است که در اون از دستگاه مکش خلا و مواد ساینده مثل تراشهای ظریف الماس یا کریستالای اکسید آلومینیوم واسه لایه ورداری سطح روش پوست استفاده می شه. فشار خلا بسته به حساسیت و میزان تحمل پوست فرد تنظیم می شه. «میکرودرم ابریژن » معمولی در چند جلسه انجام می شه و ممکنه از چند دقیقه تا یک ساعت طول بکشه. معمولا پس از «میکرودرم ابریژن» نیاز به ریکاوری و انجام مراقبتای خاص نیس. انتظار نمی ره در یک یا دو جلسه ی اول نشونه های درمان زیادی ظاهر شه. در کنار «میکرودرم ابریژن» استفاده از کرم ضدآفتاب و کرمای دیگر هم کمک کننده هستن.

هیچ تضمینی وجود نداره که ملاسما با این روش ها بهبود یابد. در بعضی موارد اگه درمانا بیش ازحد شدید یا ساینده باشن، ممکنه شرایط رو بدتر کنن. ضمنا، این روش ها تقریبا همیشه به عنوان روشای آرایشی درنظر گرفته می شن و ممکنه تحت پوشش بیمه قرار داده نشن.

لیزر می تونه واسه ملاسما مؤثر باشه؟

از اونجا که نتایج درمان با لیزر واسه ملاسما موقتیه و تحقیقات هم بهبود زیادی در «هایپرپیگمانتاسیون» رو در خیلی از بیماران نشون نمی دن، معمولا واسه درمان ملاسما از لیزر استفاده نمی شه. حتی ممکنه در بعضی از موارد، ملاسما رو بدتر کنه و پس باید با احتیاط از لیزر در ملاسما استفاده کرد.

مثل هر مریضی دیگری، افراد گرفتار به ملاسما هم باید با دکتر شون مشورت کنن. افرادی که تحت درمان قرار می گیرن، واسه اطمینان از موفقیت آمیزبودن درمان، باید تا جایی که ممکنه کمتر درمعرض نور خورشید قرار بگیرن. از اونجا که خیلی از کرمای درمانی واسه این مریضی ممکنه با خطرات احتمالی واسه جنین یا نوزاد همراه باشن، زنان باردار یا مادران شیرده باید واسه درمان ملاسما صبر کنن یا اگه از قبل تحت درمان قرار گرفتن باید روند درمان رو متوقف کنن. این افراد می تونن واسه پوشاندن تغییر رنگ پوست شون به طور موقت از مواد آرایشی مناسب استفاده کنن.

هیدروکینون چیجوری کار می کنه؟

محققان بر این باورند که مواد شیمیایی «هیدروکسی فنولیک» (هیدروکینون)، راه آنزیمی خاصی رو که شامل آنزیم «تیروزیناز» است، بسته می کنه. «تیروزیناز» آنزیمیه که دوپامین رو به ملانین تبدیل می کنه.

درمانی به جز هیدروکینون واسه ملاسما هست؟

ملاسما چیه؛ علل ایجاد و درمان این مریضی " آموزشی

«اسید آزلائیک» یک کرم بدون «هیدروکینون» است که می تونه در درمان ملاسما استفاده شه. تحقیقات نشون دادن «اسیدآزلائیک» ۱۵% تا ۲۰% در درمان این مریضی بسیار مؤثر و ایمنه؛ هر چند نتایج کلی اون نشون می ده، به میزان زیادی کم اثرتر از «هیدروکینون» ۴% است. بااین حال، در مورد مصرف «اسیدآزلائیک» هیچ آسیب ی جدی گزارش نشده، اما احتمال داره در بعضی موارد مشکلات جانبی کم شامل خارش، قرمزی، پوسته پوسته شدن و احساس سوزش موقت که ۱۴ تا ۳۰ روز پس از مصرف بهبود پیدا میکنه، ایجاد شه. درحال حاضر، هنوز استفاده از «اسیدآزلائیک» در درمان ملاسما از طرف FDA تأیید نشده.

کرم «ترتینوئین» (رتین- A، رنووا و میکرو رتین- A) شامل یک ساختار مثل از ویتامین A (رتینوئید) است که به نظر می رسه در درمان این مریضی مؤثر باشه. در خیلی از موارد، «ترتینوئین» رو همراه با کرمای دیگر مثل «اسیدآزلائیک» یا «هیدروکینون» استفاده می کنن. مشکلات جانبی موضعی «ترتینوئین» شامل پوست ریزی، خشکی پوست و سوزش تقریبا کم هستن. امتیازات استفاده از «ترتینوئین» در درمان ملاسما هنوز به اثبات نرسیده. بقیه کرما مثل «تازاراتون» و «آداپالن» هم ممکنه، مفید باشن.

محققان تازگیا هنگام مطالعه روی یک داروی جدید به نام «اسیدترانِکزامیک» که قرار بود واسه درمان خونریزی بیش ازحد در زمان قاعدگی استفاده شه، به طور تصادفی به این نتیجه رسیدن که ملاسمای این افراد هم بهبود پیدا کرده. این موضوع هنوز به طور کامل ثابت نشده.

کدوم SPF واسه ملاسما پیشنهاد می شه؟

SPF به معنای عامل حفاظت از پوست در برابر نور خورشیده. کرم ضدآفتاب با SPF کمه کم ۵۰ که شامل مسدودکنندهای فیزیکی مثل «اکسیدروی» و «دی اکسید تیتانیوم» باشه، واسه حفاظت از اشعه ی UV پیشنهاد می شه. بااین حال این کافی نیس و بسیار مهمه که کرم ضدآفتاب تون شامل ترکیباتی واسه حفاظت از پوست در برابر اشعه ی UVA هم باشه. مسدودکنندهای شیمیایی ممکنه خوبِ «اکسیدروی» و «دی اکسید تیتانیوم» نتونن هر دو نوع اشعه ی UVA و UVB رو بسته کنن. استفاده ی منظم از ضدآفتاب و حفاظت از پوست در برابر خورشید، اثر درمانای مربوط به ملاسما رو افزایش می ده.

میشه از ملاسما پیشگیری کرد؟

بعضی وقتا حفاظت پوست از نور خورشید ممکنه واسه پیشگیری از دچار شدن به ملاسما مؤثر باشه، اما در خیلی از موارد پیشگیری از اون، کار سختیه. افرادی که سابقه خانوادگی دارن، باید اقدامات احتیاطی بیشتری نسبت به بقیه به عمل بیارن. استفاده از کلاه، عینک آفتابی و کرم ضدآفتاب با مسدودکنندهای فیزیکی خیلی پیشنهاد می شه.

با اینکه این مریضی معمولا مزمنه و به شکل دوره ای افزایش یا کاهش پیدا میکنه، اما در خیلی از موارد قابل پیش بینیه. از اونجا که ملاسما به آرامی پیشرفت می کنه، رفع شدن اونم به شکل آهستهه. به خاطر برطرف کردن تدریجی لکهای تیره، باید روش درمانی جداگونه ای واسه هر فرد با توجه به نوع پوست اون درنظر گرفته شه. دلیل اینکه ملاسما به درمان جواب نمی ده، اینه که پوست فرد مریض بیش ازحد در خطر نور خورشید قرار میگیره.



دسته‌ها: آموزشی

دیدگاهتان را بنویسید